Mình muốn bắt đầu bằng một buổi sáng rất quen.
Bạn dậy, soi gương, rồi thấy hai bên cánh mũi ửng đỏ, căng căng. Chạm tay vào thì hơi rát. Vốc nước lên rửa mặt mà xót như có ai châm nhẹ kim vào da. Tối qua bạn vừa thoa một loại kem mới, được bạn bè khen, được quảng cáo tâng bốc dữ lắm. Vậy mà mười phút sau khi bôi, má bạn nóng ran lên, nổi mấy vệt đỏ chạy dọc gò má.
Lúc đó trong đầu bạn nghĩ gì? Mình đoán là vừa xót da, vừa xót tiền. Và rồi cái ý nghĩ tệ nhất len vào: “Hay là da mình hỏng thật rồi?”
Mình viết bài này để nói với bạn một câu, trước cả khi đi vào bất cứ mẹo nào: da bạn không hỏng đâu. Thật đấy. Nó chỉ đang bị chăm sai cách thôi.
Mình hiểu cảm giác đó lắm. Cái cảm giác đứng trước gương, soi từng vệt đỏ, rồi tủi thân. Nhìn người ta da mịn màng, đều màu, chẳng cần trang điểm gì cũng sáng, còn mình thì hôm nay đỏ chỗ này, mai châm chích chỗ kia. Cái cảm giác mở ngăn kéo ra, đếm cả chục lọ đã mua, lọ nào cũng dùng vài lần rồi bỏ, tính ra tiền triệu trôi sông trôi biển. Mệt mỏi thật.
Mình từng đứng đúng chỗ bạn đang đứng. Soi gương và tự hỏi rốt cuộc mình đã làm gì sai với làn da của chính mình.
Sau nhiều năm tự mày mò, đọc, thử trên chính da mình, mình nhận ra một điều. Vấn đề thường không nằm ở chỗ da yếu bẩm sinh. Nó nằm ở một thói quen mà gần như ai có da nhạy cảm cũng mắc. Hôm nay mình kể bạn nghe.
Cái vòng luẩn quẩn ít ai chỉ cho bạn: đổi càng nhiều, da càng loạn
Ngày xưa mình tin chắc một điều: cứ thử hết loại này đến loại khác, kiểu gì cũng “trúng” được loại hợp. Da chưa đẹp à? Chắc tại chưa tìm đủ. Thấy review hay là mua. Thấy quảng cáo lung linh là tậu. Cái nào dùng vài hôm chưa thấy kỳ diệu thì bỏ, qua cái khác.
Bạn có thấy mình trong đó không?
Để mình nói cho bạn nghe điều mình ước có ai nói với mình sớm hơn. Mỗi lần bạn đổi một sản phẩm, là một lần da phải làm quen lại từ đầu với một bộ thành phần hoàn toàn xa lạ. Với da thường thì không sao. Nhưng với da dễ kích ứng, chính cái việc phải liên tục thích nghi với thành phần mới đó lại là thứ làm da nổi loạn hết lần này đến lần khác.
Tức là sao? Da đang yên thì bạn đổi đồ. Đồ mới có thành phần lạ, da chưa quen nên phản ứng, nổi đỏ, châm chích. Bạn thấy vậy thì kết luận “à, đồ này không hợp”, rồi đổi sang cái khác. Cái khác lại là một bộ thành phần lạ nữa. Da lại phản ứng tiếp.
Cứ thế. Da tệ, đổi đồ, kích ứng, tưởng không hợp, lại đổi. Một cái vòng tròn không có điểm dừng.
Mình hay ví thế này cho dễ hình dung. Nó giống như cứ chia tay liên tục để đi tìm người yêu hoàn hảo. Người nào mới quen vài hôm, chưa kịp hiểu nhau, thấy một điểm chưa ưng là dứt áo đi tìm người mới. Rốt cuộc cả đời cứ kẹt ở giai đoạn “làm quen”, mệt nhoài, mà chẳng bao giờ chạm tới sự bình yên của một mối quan hệ đủ lâu.
Cái điều mình muốn bạn mang về là đây. Vấn đề không phải bạn chưa thử đủ nhiều. Mà là bạn chưa cho da một phút nào để yên.
Tìm được sản phẩm hợp rồi thì xin bạn: giữ lấy nó
Vậy nên lời khuyên đầu tiên của mình hơi ngược dòng một chút.
Cả cái thế giới làm đẹp ngoài kia ngày nào cũng giục bạn thử cái mới, mua cái mới, đu trend cái mới. Còn mình thì nói ngược lại. Với da nhạy cảm, sự ổn định quý hơn sự mới mẻ rất nhiều.
Khi bạn đã tìm được một sản phẩm mà da chịu được, da yên, không la ó gì cả, thì xin bạn, giữ lấy nó. Dù nó đơn giản. Dù nó chẳng có bao bì sang chảnh. Dù nó rẻ tiền. Đừng vì một cái quảng cáo hào nhoáng hay một review long lanh mà phá vỡ cái sự yên ổn bạn vất vả lắm mới có được.
Mình cũng học được cách đánh giá một sản phẩm có thật sự là “người yêu” của da hay không. Phải dùng đủ lâu mới biết. Không phải vài ngày đã vội kết luận. Da cần thời gian để quen, để ổn định, để cho bạn thấy bản chất thật của nó. Bôi hai ba bữa rồi phán “không ăn thua” là oan cho nó lắm.
Và bạn biết không, cái cảm giác khi mình rút gọn được mớ chai lọ lỉnh kỉnh xuống còn vài món thật sự hợp, nó nhẹ nhõm kinh khủng. Bàn rửa mặt gọn lại. Buổi sáng không phải đứng phân vân hôm nay bôi cái gì. Mà da thì lại khỏe hơn hồi mình ôm cả chục lọ. Ít mà chắc.
Mình biết nhiều bạn từng thất vọng vì mua đồ đắt mà da vẫn không đẹp, rồi đâm ra hoài nghi hết cả mỹ phẩm. Mình hiểu. Nhưng mình muốn bạn nhớ một câu: da không cần đắt, da cần hợp. Một lọ vừa túi tiền mà da chịu được, còn quý gấp trăm lần một lọ đắt đỏ làm da bạn nổi loạn.
Nguyên tắc xương sống: dịu dàng với da, đừng “tấn công” nó
Nếu bạn chỉ nhớ một điều duy nhất từ bài này, thì hãy nhớ điều này. Dịu dàng với da.
Mình thấy nhiều bạn vô tình tấn công làn da của mình mỗi ngày mà không hề biết. Rửa mặt thì chà xát thật mạnh cho “sạch sâu”. Lau khô thì lấy khăn chà qua chà lại. Có bạn còn dùng máy rửa mặt rung mạnh, dùng scrub (sản phẩm tẩy tế bào chết dạng hạt) hạt to ráp ráp, kỳ cho bằng hết. Bôi thì cùng lúc chồng mấy loại hoạt chất mạnh lên mặt, loại nào cũng muốn đặc trị cho nhanh.
Cảm giác lúc đó là “ôi sạch quá, đã quá”. Nhưng thật ra da đang kêu cứu. Cái cảm giác căng rát sau khi chà mạnh không phải là sạch đâu. Đó là da đang bị bào mòn.
Da nhạy cảm cần được làm quen từ từ. Một thứ một lúc thôi. Bôi thêm một sản phẩm mới thì để vài hôm xem da phản ứng ra sao rồi mới tính thêm món khác, để nếu có chuyện gì mình còn biết thủ phạm là ai. Đừng dồn dập. Đừng tham.
Mình hay nghĩ thế này. Chăm da nhạy cảm cũng giống như học cách kiên nhẫn với một phần dễ tổn thương trong chính mình. Càng nóng vội, càng ép, thì càng tệ. Càng nhẹ nhàng, càng cho thời gian, thì mọi thứ càng dịu lại.
Đọc nhãn cho kỹ: càng ít “gia vị” càng lành
Bước tiếp theo rất cụ thể, bạn làm được ngay. Tập thói quen lật cái lọ ra đọc nhãn trước khi mua.
Với da nhạy cảm, mình ưu tiên những sản phẩm dành riêng cho da nhạy cảm, và cố tránh mấy thứ hay gây phản ứng nhất: hương liệu, nước hoa, chất tạo màu, và hạn chế cả chất bảo quản. Đây thường là những “gia vị” được thêm vào cho sản phẩm thơm hơn, đẹp mắt hơn, để được lâu hơn. Chứ không phải để chăm da bạn. Mà da dễ kích ứng thì cứ gặp mấy thứ này là hay nổi đóa.
Cho nên khi cầm một lọ lên, bạn thử tìm mấy chữ như “không hương liệu”, “không nước hoa”. Mình cũng thấy nhóm sản phẩm hữu cơ, ít hóa chất thường lành hơn với da nhạy cảm.
Mình nói vui mà thật. Sản phẩm càng thơm nức mũi, màu sắc càng bắt mắt rực rỡ, thì càng nhiều thứ mà da bạn phải gánh. Cái mùi thơm dễ chịu đó, với da bạn, có khi lại là một gánh nặng.
Và một mẹo nhỏ mà quan trọng. Trước khi thoa thứ gì mới lên cả khuôn mặt, hãy thử một chút lên vùng da nhỏ trước đã. Sau tai, hoặc mặt trong cổ tay chẳng hạn. Để vài tiếng, thậm chí qua một đêm, xem da có ý kiến gì không. Thử trên một góc nhỏ thì lỡ có kích ứng cũng đỡ khổ hơn nhiều so với nguyên cả mặt.
Hai công thức dịu nhẹ bạn tự làm được trong bếp
Giờ tới phần mình thích nhất. Mấy thứ tự làm trong bếp mà mình hay rủ rỉ với mấy đứa bạn thân. Đơn giản, dịu, mà những ngày da đang căng rát thì dễ chịu lắm.
Công thức một: mặt nạ mật ong trộn bột yến mạch. Bạn lấy một chút mật ong trộn với bột yến mạch cho sền sệt, rồi đắp lên mặt. Mật ong giúp dưỡng ẩm, làm da bớt khô căng. Còn yến mạch thì làm sạch nhẹ nhàng và tẩy tế bào chết một cách rất êm, không hề ráp như mấy loại scrub hạt to. Những hôm da mình căng rát, đắp cái này lên thấy da dịu lại, mềm hơn hẳn. Cảm giác như được ai đó vỗ về vậy.
Công thức hai: trứng sống. Bạn đánh tan trứng ra, thoa một lớp thật mỏng lên mặt, để vài phút rồi rửa sạch. Trứng chứa nhiều vitamin A. Mình hay làm khi muốn cho da nghỉ ngơi một chút với thứ gì đó lành lành.
Nhưng cho mình dặn vài câu, vì mình thương da bạn thật lòng. Dù là đồ tự nhiên trong bếp, bạn vẫn nên thử một vùng da nhỏ trước đã, như mình nói ở trên. Tự nhiên không có nghĩa là chắc chắn hợp với mọi người. Bạn nào bị dị ứng trứng thì bỏ qua công thức trứng nhé, đừng liều. Và nếu da bạn đang viêm, đang có vết thương hở, đang tổn thương, thì khoan hẵng đắp gì lên cả. Để da lành lại đã rồi tính. Mình không muốn vẽ mấy công thức này thành thần dược đâu. Nó chỉ là cách chăm dịu nhẹ, hỗ trợ thôi, không phải phép màu.
Tẩy tế bào chết: ít thôi, nhẹ thôi, tối đa 1-2 lần mỗi tuần
Có một lỗi mình thấy rất nhiều bạn mắc phải vì sốt ruột. Đó là tẩy tế bào chết quá tay.
Tâm lý dễ hiểu thôi. Cứ nghĩ tẩy nhiều thì da sẽ sạch hơn, sáng hơn, bong hết lớp xỉn màu đi. Nghe thì hợp lý.
Nhưng với da nhạy cảm, tẩy quá nhiều chỉ làm da mỏng đi, đỏ thêm, rát thêm. Cái lớp hàng rào bảo vệ tự nhiên của da bị bào mòn, thế là da càng yếu, càng dễ kích ứng với mọi thứ. Bạn tưởng đang làm da đẹp lên, hóa ra đang vô tình làm nó tổn thương.
Quy tắc của mình rõ ràng. Tẩy tế bào chết tối đa một đến hai lần một tuần thôi, không hơn. Và chọn cách thật nhẹ, như bột yến mạch ở công thức trên ấy, thay vì mấy loại hạt thô ráp chà sồn sột.
Tay nhẹ thôi. Đừng tham. Mình hiểu cái cảm giác muốn da đẹp ngay, ai mà chẳng muốn. Nhưng da cần thời gian. Và điều tử tế nhất bạn làm được cho nó, đôi khi chỉ là bớt đụng vào, bớt đòi hỏi, để nó yên mà tự hồi phục.
Khi nào nên ngừng tự xử và đi gặp bác sĩ da liễu
Mình muốn nói thật lòng phần này, vì mình quý bạn.
Tất cả những gì mình chia sẻ ở trên là cách chăm dịu nhẹ tại nhà. Hợp với những tình trạng nhẹ, thông thường, và để duy trì một làn da khỏe. Nhưng có những lúc tự chăm ở nhà là không đủ, và cố thêm chỉ làm khổ da hơn.
Nếu da bạn đỏ rát kéo dài không thuyên giảm, mẩn ngứa lan rộng, bong tróc nặng, hoặc cứ tái đi tái lại mãi dù bạn đã chăm rất nhẹ nhàng rồi, thì xin bạn đừng tự thử thêm hết loại này đến loại kia ở nhà nữa. Nếu bạn nghi mình gặp một vấn đề da liễu thật sự, như viêm da cơ địa hay mụn trứng cá nặng chẳng hạn, thì hãy đi khám bác sĩ da liễu để được soi da và tư vấn cho đúng. Đừng tự chẩn đoán. Cũng đừng tự ý mua mấy loại thuốc bôi mạnh về dùng.
Mình muốn bạn nhớ. Đi khám không phải là thất bại đâu. Đó là cách bạn thương làn da của mình một cách đúng đắn. Có người chỉ cho mình đúng vấn đề, còn đỡ tốn kém và đỡ khổ hơn nhiều so với việc cứ mò mẫm thử hoài.
Câu hỏi thường gặp
Da nhạy cảm có nên dùng nhiều bước skincare không?
Theo kinh nghiệm của mình thì không. Càng nhiều bước, càng nhiều sản phẩm, là càng nhiều thành phần lạ dồn lên một làn da vốn dễ phản ứng. Mình khuyên bạn giữ quy trình thật gọn: làm sạch dịu nhẹ, dưỡng ẩm, chống nắng. Khi da đã ổn định rồi, muốn thêm gì thì thêm từ từ từng món một, để theo dõi xem da có chịu không.
Bao lâu thì biết một sản phẩm có hợp với da nhạy cảm hay không?
Đừng vội kết luận sau vài ngày. Da cần thời gian để làm quen và ổn định. Nếu bôi vào mà da đỏ rát, châm chích, ngứa ngáy ngay thì rõ ràng nên dừng. Nhưng nếu da chỉ hơi lăn tăn lúc đầu rồi êm dần, thì cho nó thêm thời gian. Quan trọng là mỗi lần chỉ thử một thứ mới, để khi có chuyện còn biết là do món nào.
Đồ tự làm tại nhà như mật ong, yến mạch, trứng có an toàn tuyệt đối không?
Không có gì là an toàn tuyệt đối với mọi người cả. Đồ tự nhiên vẫn có thể gây dị ứng, nhất là trứng. Nên dù là đồ trong bếp, bạn vẫn thử một vùng da nhỏ trước. Da đang viêm hay có vết thương hở thì đừng đắp. Và nhớ, đây là cách chăm hỗ trợ dịu nhẹ thôi, không thay thế cho việc điều trị khi da có vấn đề thật sự.
Da nhạy cảm có cần chống nắng không?
Rất cần. Nhưng bạn chọn loại dành cho da nhạy cảm, dịu nhẹ, ưu tiên loại không hương liệu. Nếu một loại chống nắng làm da bạn cay mắt hay đỏ rát, đừng cố chịu, đổi sang loại khác lành hơn. Chống nắng là một trong những việc tử tế nhất bạn làm được cho da về lâu dài, miễn là chọn đúng loại da bạn chịu được.
Vậy nên, tuần này, mình mời bạn chỉ làm một việc nhỏ thôi. Đừng đổi sản phẩm nữa. Giữ lại thứ da bạn đang chịu được. Đối xử với da dịu dàng hơn một chút, tay nhẹ hơn một chút. Rồi lặng lẽ quan sát xem da phản ứng thế nào. Chỉ một việc đó thôi, mình tin bạn sẽ thấy khác.
Nếu bạn thấy bài này có ích, mình mời bạn ghé blog của mình thường xuyên hơn. Mình sẽ cùng bạn đi tiếp vào từng vấn đề da cụ thể, từng bước một, không vội vàng. Mình ở đây, đi cùng bạn.
Những điều mình viết trong bài là kinh nghiệm và trải nghiệm cá nhân sau nhiều năm mê mẩn và mày mò chăm da, mang tính tham khảo, chia sẻ giữa chị em với nhau thôi nhé. Nó không thay thế cho tư vấn của bác sĩ da liễu. Da mỗi người mỗi khác, nên nếu tình trạng của bạn nặng hay kéo dài, hãy ưu tiên đi khám để được tư vấn đúng nhất.
— Diễm Phúc, người mê và mày mò chăm da nhiều năm. Mình không phải bác sĩ, chỉ là một người đã tự thử nghiệm, đọc và chăm làn da của chính mình suốt một thời gian dài, rồi ngồi đây chia sẻ lại với bạn những gì mình đúc rút được.
Leave a Reply